Doanh nghiệp sử dụng hình ảnh, giọng nói AI cần lưu ý gì?

AI tạo sinh đang mở ra nhiều cách thức mới để doanh nghiệp sản xuất hình ảnh, video và âm thanh. Chỉ với một số công cụ, doanh nghiệp có thể tạo hình ảnh quảng cáo, video giới thiệu sản phẩm, giọng đọc hoặc nhân vật ảo trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, khi AI có khả năng mô phỏng ngày càng chân thực hình ảnh và giọng nói của người thật, doanh nghiệp cũng phải quan tâm đến dữ liệu cá nhân, quyền của cá nhân, tính minh bạch và trách nhiệm pháp lý. Vậy doanh nghiệp sử dụng hình ảnh, giọng nói AI cần lưu ý gì trong bối cảnh pháp luật Việt Nam đã có những quy định mới về AI?

Hình ảnh, giọng nói AI có phải lúc nào cũng vi phạm pháp luật?

Trước hết, cần phân biệt giữa tạo nội dung bằng AI và sử dụng AI để mô phỏng một cá nhân cụ thể. Một hình ảnh được AI tạo hoàn toàn từ mô tả và không mô phỏng người thật có bản chất khác với việc doanh nghiệp sử dụng hình ảnh của nhân viên, khách hàng hoặc một cá nhân cụ thể để tạo ra hình ảnh mới.

Tương tự, doanh nghiệp có thể sử dụng giọng đọc AI tổng hợp mà không mô phỏng một người cụ thể. Nhưng nếu AI được dùng để bắt chước giọng nói của một người thật, doanh nghiệp cần xem xét kỹ hơn về dữ liệu được sử dụng, mục đích và cách nội dung được công bố.

Vì vậy, vấn đề không đơn giản là “có sử dụng AI hay không”, mà là doanh nghiệp đang sử dụng AI như thế nào, dữ liệu thuộc về ai và nội dung tạo ra có thể gây ảnh hưởng gì.

Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 quy định gì?

Luật Trí tuệ nhân tạo số 134/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025 và có hiệu lực từ ngày 01/03/2026. Luật xây dựng khung pháp lý cho hoạt động nghiên cứu, phát triển, cung cấp và sử dụng hệ thống AI tại Việt Nam. (vanban.chinhphu.vn)

Một nội dung đáng chú ý liên quan trực tiếp đến hình ảnh và giọng nói AI là việc pháp luật kiểm soát yếu tố giả mạo hoặc mô phỏng người, sự kiện thật. Luật nghiêm cấm việc sử dụng những yếu tố này bằng AI nhằm lừa dối hoặc thao túng nhận thức, hành vi của con người một cách có chủ đích và có hệ thống, gây tổn hại nghiêm trọng đến quyền và lợi ích hợp pháp. Việc tạo hoặc phổ biến nội dung giả mạo có khả năng gây nguy hại nghiêm trọng đến an ninh quốc gia, trật tự và an toàn xã hội cũng thuộc nhóm hành vi bị cấm. (xaydungchinhsach.chinhphu.vn)

Do đó, doanh nghiệp cần đánh giá mục đích sử dụng trước khi tạo nội dung mô phỏng người thật, đặc biệt nếu nội dung có khả năng khiến người xem hiểu rằng người đó thực sự đã nói hoặc thực hiện một hành động.

Sử dụng hình ảnh và giọng nói của người thật cần lưu ý dữ liệu cá nhân

Một vấn đề quan trọng khác nằm ở dữ liệu đầu vào. Hình ảnh, giọng nói hoặc những thông tin có khả năng nhận diện một cá nhân có thể liên quan đến dữ liệu cá nhân. Doanh nghiệp vì vậy cần xác định mình đang xử lý dữ liệu nào, dữ liệu thuộc về ai và cơ sở nào cho phép xử lý.

Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, quy định về hoạt động xử lý dữ liệu cá nhân và trách nhiệm của các bên liên quan. (vanban.chinhphu.vn)

Ví dụ, nếu doanh nghiệp muốn sử dụng hình ảnh hoặc giọng nói của nhân viên để tạo video đào tạo bằng AI, không nên mặc nhiên cho rằng doanh nghiệp có thể sử dụng dữ liệu đó cho mọi mục đích. Cần xem xét mục đích, phạm vi và cách thức xử lý dữ liệu.

Đặc biệt, doanh nghiệp nên hạn chế đưa dữ liệu cá nhân không cần thiết vào các công cụ AI. Việc một công cụ có khả năng xử lý dữ liệu không đồng nghĩa doanh nghiệp có thể tùy ý sử dụng dữ liệu đó.

Giọng nói AI và nguy cơ giả mạo danh tính

Giọng nói là một yếu tố đặc biệt nhạy cảm trong bối cảnh AI có khả năng mô phỏng ngày càng chính xác. Một đoạn âm thanh được tạo ra bằng AI có thể khiến người nghe tin rằng một lãnh đạo, nhân viên hoặc đối tác thực sự đã đưa ra một yêu cầu hoặc phát ngôn.

Luật An ninh mạng số 116/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, đã cập nhật các hành vi liên quan đến AI và công nghệ mới. Theo thông tin từ Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, Luật nghiêm cấm việc sử dụng AI hoặc công nghệ mới để giả mạo video, hình ảnh, giọng nói của người khác trái pháp luật. (xaydungchinhsach.chinhphu.vn)

Đây là vấn đề doanh nghiệp cần đặc biệt chú ý khi xây dựng nội dung marketing, đào tạo hoặc truyền thông có sử dụng giọng nói của người thật. Việc mô phỏng cần được xem xét về mục đích, dữ liệu sử dụng và khả năng gây hiểu nhầm.

Doanh nghiệp nên kiểm soát hình ảnh, giọng nói AI như thế nào?

Doanh nghiệp nên xây dựng một quy trình sử dụng AI có kiểm soát, bắt đầu từ dữ liệu đầu vào. Trước khi sử dụng hình ảnh hoặc giọng nói của một cá nhân, cần xác định nguồn dữ liệu, mục đích và phạm vi sử dụng. Nếu nội dung được tạo để quảng cáo hoặc công bố rộng rãi, cần kiểm tra kỹ hơn các quyền và nghĩa vụ liên quan.

Sau khi AI tạo nội dung, cần có con người kiểm duyệt trước khi công bố. Nội dung cần được đánh giá về tính chính xác, khả năng gây hiểu nhầm và việc sử dụng dữ liệu của bên thứ ba. Đây cũng phù hợp với nguyên tắc của Luật Trí tuệ nhân tạo về việc bảo đảm sự giám sát, can thiệp và kiểm soát của con người đối với hệ thống AI. (xaydungchinhsach.chinhphu.vn)

Doanh nghiệp cũng nên quy định rõ dữ liệu nào được phép đưa vào công cụ AI, nội dung nào bắt buộc phải kiểm duyệt và ai chịu trách nhiệm phê duyệt. Đây là nền tảng để sử dụng AI hiệu quả nhưng vẫn hạn chế rủi ro.

Thay vì đặt câu hỏi “có nên sử dụng hình ảnh, giọng nói AI không?”, doanh nghiệp nên xem xét ba vấn đề: Dữ liệu này thuộc về ai? Sử dụng vào mục đích gì? Nội dung tạo ra có thể khiến người khác hiểu nhầm hoặc ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của ai không? Khi trả lời được những câu hỏi này trước khi triển khai, doanh nghiệp có thể tận dụng AI hiệu quả hơn mà vẫn chủ động kiểm soát rủi ro.

AI chỉ tạo ra giá trị bền vững khi được triển khai cùng con người, dữ liệu và quy trình phù hợp. BPO.MP đồng hành cùng doanh nghiệp trong đào tạo và ứng dụng AI thực tế, giúp đội ngũ hiểu đúng công nghệ, nhận diện rủi ro và từng bước đưa AI vào hoạt động hiệu quả, an toàn.