AI tạo nội dung giả mạo: Khi nào có thể trở thành rủi ro pháp lý?

AI tạo sinh đang thay đổi cách doanh nghiệp sản xuất hình ảnh, video, âm thanh và nội dung truyền thông. Chỉ với một số công cụ AI, người dùng có thể tạo ra nội dung có độ chân thực cao, thậm chí mô phỏng khuôn mặt, giọng nói hoặc hành động của người thật. Điều này mang lại nhiều cơ hội cho doanh nghiệp, nhưng cũng đặt ra một câu hỏi ngày càng quan trọng: AI tạo nội dung giả mạo khi nào có thể trở thành rủi ro pháp lý?
Không phải cứ sử dụng AI để tạo nội dung là vi phạm pháp luật. Rủi ro phụ thuộc vào nội dung được tạo, dữ liệu được sử dụng, mục đích sử dụng và tác động của nội dung đối với cá nhân, tổ chức hoặc xã hội. Từ năm 2026, Việt Nam đã có những quy định cụ thể hơn về AI, deepfake và việc sử dụng công nghệ để mô phỏng người hoặc sự kiện có thật.

AI tạo nội dung giả mạo là gì?

AI tạo nội dung giả mạo có thể hiểu là việc sử dụng công nghệ AI để tạo mới hoặc chỉnh sửa hình ảnh, video, âm thanh, văn bản theo hướng tạo ra thông tin không phản ánh chính xác thực tế. Một dạng phổ biến là deepfake, trong đó AI được sử dụng để mô phỏng khuôn mặt, giọng nói hoặc hành động của một người thật.
Tuy nhiên, cần phân biệt giữa nội dung do AI tạo ra và nội dung AI được sử dụng nhằm mục đích giả mạo, lừa dối. Một doanh nghiệp sử dụng AI để tạo hình ảnh minh họa hoặc một nhân vật hư cấu cho chiến dịch truyền thông không đương nhiên tạo ra nội dung vi phạm. Vấn đề pháp lý trở nên đáng chú ý khi nội dung AI xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người khác hoặc được sử dụng cho những mục đích bị pháp luật nghiêm cấm.
Cách tiếp cận này phù hợp với Luật Trí tuệ nhân tạo số 134/2025/QH15, được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025 và có hiệu lực từ ngày 01/03/2026. Luật xây dựng nguyên tắc quản lý AI dựa trên rủi ro, đồng thời quy định các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động AI.

Khi nào nội dung AI trở thành rủi ro pháp lý?

Một trường hợp đặc biệt đáng lưu ý là sử dụng AI để giả mạo hoặc mô phỏng người, sự kiện thật nhằm lừa dối hoặc thao túng. Luật Trí tuệ nhân tạo nghiêm cấm việc sử dụng yếu tố giả mạo hoặc mô phỏng người, sự kiện thật để lừa dối hoặc thao túng nhận thức, hành vi của con người một cách có chủ đích và có hệ thống, gây tổn hại nghiêm trọng đến quyền và lợi ích hợp pháp. Luật cũng nghiêm cấm việc tạo ra hoặc phổ biến nội dung giả mạo có khả năng gây nguy hại nghiêm trọng đến an ninh quốc gia, trật tự và an toàn xã hội.
Như vậy, doanh nghiệp không nên chỉ đặt câu hỏi “Nội dung này có được tạo bằng AI không?”, mà cần xem xét sâu hơn: AI được sử dụng để làm gì, nội dung có mô phỏng người hoặc sự kiện thật hay không và việc sử dụng nội dung đó có thể gây ảnh hưởng gì đến người khác.

Dữ liệu dùng để tạo nội dung AI cũng có thể phát sinh rủi ro

Một sai lầm phổ biến là doanh nghiệp chỉ kiểm tra sản phẩm cuối cùng mà bỏ qua dữ liệu đầu vào. Trong thực tế, hình ảnh, video, giọng nói hoặc thông tin có khả năng nhận diện một cá nhân có thể liên quan đến dữ liệu cá nhân và các quyền hợp pháp khác.
Luật Trí tuệ nhân tạo cũng quy định không được thu thập, xử lý hoặc sử dụng dữ liệu để phát triển, huấn luyện, kiểm thử hoặc vận hành hệ thống AI trái với pháp luật về dữ liệu, bảo vệ dữ liệu cá nhân, sở hữu trí tuệ và an ninh mạng.
Điều này có nghĩa doanh nghiệp cần quan tâm đến toàn bộ chuỗi sử dụng AI, từ dữ liệu đầu vào → quá trình tạo nội dung → kiểm duyệt → công bố và sử dụng. Một nội dung nhìn có vẻ hợp pháp ở bước cuối vẫn có thể tiềm ẩn vấn đề nếu dữ liệu được sử dụng ngay từ đầu không phù hợp.

Doanh nghiệp nên kiểm soát nội dung AI như thế nào?

Doanh nghiệp không nhất thiết phải hạn chế việc sử dụng AI. Thay vào đó, cần xây dựng quy trình sử dụng AI có kiểm soát. Trước khi tạo nội dung, cần xác định mục đích, nguồn dữ liệu và phạm vi sử dụng. Nếu nội dung có hình ảnh, giọng nói hoặc thông tin nhận diện của người thật, cần đặc biệt kiểm tra quyền sử dụng dữ liệu.
Sau khi AI tạo nội dung, nên có bước kiểm duyệt bởi con người trước khi công bố, đặc biệt đối với những nội dung liên quan đến khách hàng, thương hiệu, lãnh đạo hoặc các vấn đề có khả năng gây hiểu nhầm. Luật Trí tuệ nhân tạo cũng đặt nguyên tắc lấy con người làm trung tâm và bảo đảm cơ chế giám sát, can thiệp, kiểm soát của con người đối với hệ thống AI.
Doanh nghiệp có thể bắt đầu bằng một quy định nội bộ đơn giản: xác định dữ liệu nào được phép đưa vào AI, nội dung nào cần kiểm duyệt và ai chịu trách nhiệm trước khi nội dung được công bố.

Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 và Luật An ninh mạng 2025 cho thấy Việt Nam đang từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý trước những rủi ro mới từ AI và deepfake. Vì vậy, vấn đề không phải là “có nên sử dụng AI hay không?”, mà là “sử dụng AI như thế nào để vừa hiệu quả, vừa đúng pháp luật và có trách nhiệm?”
AI chỉ tạo ra giá trị bền vững khi đi cùng con người, quy trình và cơ chế kiểm soát phù hợp. BPO.MP đồng hành cùng doanh nghiệp trong đào tạo và ứng dụng AI thực tế, giúp đội ngũ hiểu đúng công nghệ, nhận diện rủi ro và từng bước đưa AI vào hoạt động một cách hiệu quả, an toàn.