DỊCH VỤ PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP (BDS) LÀ GÌ?

Dịch vụ phát triển doanh nghiệp” (BDS) là các dịch vụ như tư vấn, đào tạo, cố vấn và hướng dẫn nhằm nâng cao kỹ năng quản lý và thực hành kinh doanh của các nhà quản lý doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME). Có nhiều bằng chứng cho thấy BDS giúp cải thiện hiệu quả hoạt động của SME thông qua tăng trưởng năng suất và khả năng tiếp cận thị trường mới (Piza et al., 2016; Cravo and Piza, 2019). BDS có thể bao gồm tư vấn, đào tạo, cố vấn và hướng dẫn về nhiều khía cạnh trong việc khởi nghiệp và vận hành doanh nghiệp. Thị trường BDS là các hệ thống thông qua đó các dịch vụ BDS được cung cấp cho SME bởi các đơn vị khác nhau, chẳng hạn như cơ quan nhà nước, công ty tư nhân hoặc tổ chức phi lợi nhuận. Thị trường BDS có thể khác nhau về mức độ phát triển, chất lượng và khả năng tiếp cận giữa các dịch vụ và giữa các quốc gia.

Doanh nhân Việt Nam

Khi các doanh nghiệp Việt Nam ngày càng tham gia vào thị trường toàn cầu, nhu cầu sử dụng các dịch vụ phát triển doanh nghiệp (BDS) để cải thiện hoạt động kinh doanh cũng tăng lên. Mặc dù nhiều doanh nhân Việt Nam có xu hướng tự giải quyết vấn đề của mình (Edwards và Phan, 2013), việc được chứng nhận để tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu đòi hỏi họ phải tìm đến các dịch vụ BDS từ bên ngoài. Tuy nhiên, BDS không dễ tìm kiếm tại địa phương và nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) không biết đến sự tồn tại hoặc lợi ích của các dịch vụ này. Việc các nhà cung cấp BDS – đặc biệt là các đơn vị tư nhân – tập trung chủ yếu ở các thành phố lớn có thể giúp các SME ở đô thị phát triển, nhưng cũng làm gia tăng khoảng cách giữa các vùng miền.

Thiết kế một chương trình chi phí thấp để tiếp cận nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ

Dịch vụ chi phí thấp và chính sách có mục tiêu

Để tiếp cận được nhiều SME hơn với các dịch vụ chi phí thấp và để hướng chính sách đến những nơi thị trường còn yếu (tức là các thị trường bị bỏ qua), có hai bước chính. Trước hết, cần có một dịch vụ rẻ hơn có thể phục vụ được nhiều SME hơn. Cổng thông tin doanh nghiệp SME với các công cụ trực tuyến, đào tạo tương tác và cố vấn “ảo” là một phương pháp “chi phí thấp, phạm vi rộng” phổ biến của chính phủ các nước OECD. Tại Việt Nam, Cổng Thông tin Hỗ trợ Doanh nghiệp Vừa và Nhỏ Quốc gia có thể được cải thiện để trở thành nguồn thông tin, kiến thức, hướng dẫn và tài nguyên chính cho các doanh nhân và SME. BPO.MP có thể hỗ trợ thực hiện điều này, ví dụ như:

• Cung cấp thêm thông tin và hướng dẫn cho SME về cách khởi nghiệp và phát triển kinh doanh.
• Sử dụng nội dung và công cụ từ các website của các tổ chức Việt Nam khác.
• Tạo thêm cơ hội học tập cho doanh nhân thông qua các mô-đun đào tạo tương tác.
• Làm cho cơ sở dữ liệu trực tuyến về các cố vấn được phê duyệt trở nên hữu ích hơn bằng cách hiển thị chuyên môn của họ và kết nối với các dịch vụ tư vấn được trợ giá.
• Tạo một cửa sổ “hỏi đáp” ảo để doanh nhân có thể gửi câu hỏi và nhận câu trả lời nhanh chóng.

Hỗ trợ các thị trường BDS bị bỏ qua tại các khu vực xa xôi của Việt Nam vẫn là một vấn đề tồn tại. Những khu vực này kém hấp dẫn hơn đối với các nhà cung cấp BDS vì không chỉ khó tiếp cận, mà còn vì số lượng doanh nghiệp ít hơn và nhiều doanh nghiệp thuộc các ngành có năng suất thấp hơn so với thành thị (Johansson và Klaesson, 2011). Do đó, các thị trường BDS ở những khu vực này ít có khả năng tự duy trì. Với những yếu tố này, các chương trình BDS được tài trợ hoàn toàn hoặc trợ cấp là rất quan trọng. Kinh nghiệm từ các tổ chức BDS ở các thành phố lớn như Hiệp hội SME Hà Nội có thể hữu ích cho các SME ở khu vực không trung tâm, đặc biệt là trong việc chuyển giao kỹ năng và cung cấp nguồn quỹ bảo trợ cho BDS. Cổng Thông tin Hỗ trợ Doanh nghiệp Vừa và Nhỏ Quốc gia là một phần của giải pháp để hỗ trợ SME ở khu vực ngoài đô thị, nếu họ có kết nối Internet. Các lựa chọn khác cần cân nhắc để tiếp cận những thị trường này bao gồm làm việc với các hiệp hội SME địa phương, sử dụng các buổi tư vấn hoặc huấn luyện ảo, và triển khai một Phòng khám BDS Di động thường xuyên đến các khu vực xa.

 

Hoàn lại chi phí

Thứ hai, việc tập trung vào việc hoàn lại chi phí từ các chương trình BDS cho SME sẽ giúp giảm chi phí ròng. Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy những người thụ hưởng sẽ chú ý nhiều hơn đến lời khuyên nếu họ phải trả chi phí cá nhân (Gino, 2008). Chương trình voucher (phiếu giảm giá) sẽ phù hợp với phương pháp hoàn lại chi phí này. Voucher cho phép các doanh nghiệp sử dụng trợ cấp như một lần thử nghiệm dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp, nhận ra giá trị của nó và sẽ sẵn sàng trả toàn bộ chi phí sau này. Vì vậy, khuôn khổ phát triển BDS nên bao gồm việc sử dụng chương trình voucher để bao phủ một phần chi phí của dịch vụ BDS.

 

 

Bối cảnh tại Việt Nam

Mặc dù bối cảnh tại Việt Nam thuận lợi cho việc phát triển BDS, nhưng vẫn còn một số điểm yếu trong hệ sinh thái BDS quốc gia. Việc cung cấp hỗ trợ BDS bị phân tán giữa nhiều tổ chức khác nhau – các cơ quan chính phủ trung ương và địa phương, các hiệp hội doanh nghiệp, và các công ty tư vấn trong khu vực tư nhân – mỗi tổ chức hoạt động riêng biệt, cung cấp các hình thức hỗ trợ BDS khác nhau, với cơ hội hạn chế để trao đổi kinh nghiệm hoặc hợp tác. Hiện tại, không có cơ chế phối hợp giữa các tổ chức để thực hiện các hoạt động BDS. Một cơ chế như vậy sẽ giúp giảm sự phân mảnh trong việc cung cấp hỗ trợ BDS trên toàn quốc, tăng hiệu quả và lấp đầy những khoảng trống trong các dịch vụ cung cấp. AED nên tìm cách đạt được mức độ phối hợp liên tổ chức cao hơn trong lĩnh vực hỗ trợ SME và, cụ thể là trong việc cung cấp BDS. MPI-AED cũng nên tiếp tục hợp tác để phát triển dựa trên dự án thí điểm tại Hà Nội và TP.HCM, với mục tiêu nhân rộng “hệ thống hỗ trợ BDS toàn diện” và mạng lưới các nhà cung cấp BDS hợp tác ở các tỉnh khác của Việt Nam.